MATERIAŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z NCBR
Czym jest program STEP?
STEP, czyli Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy, to inicjatywa Komisji Europejskiej, której celem jest ukierunkowanie środków finansowych na krytyczne dla Europy obszary oraz powiązanie istniejących instrumentów unijnych wokół technologii uznanych za strategiczne. W Narodowym Centrum Badań i Rozwoju zainicjowaliśmy ten program w 2025 roku. Po biotechnologii, cyfryzacji i ekoinnowacjach – teraz dotkniemy obszaru technologii obronnych. Polskie przedsiębiorstwa i konsorcja naukowo-przemysłowe będą mogły ubiegać się o łącznie 500 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki na opracowanie technologii krytycznych do zapewnienia bezpieczeństwa Unii Europejskiej i Polski.
Jaki jest wymiar obronny programu STEP?
Za technologie obronne w rozumieniu STEP uznano m.in. technologie zawarte w produktach związanych z obronnością, definiowanych zgodnie z przepisami, które regulują obrót produktami obronnymi w UE. Katalog obszarów technologii objętych wsparciem zawiera: obronę przeciwlotniczą i przeciwrakietową; systemy artyleryjskie oraz zdolności do precyzyjnych głębokich uderzeń; pociski rakietowe i amunicję; systemy dronowe i zwalczania dronów; strategiczne czynniki wspomagające. Dalej mamy też cyberbezpieczeństwo, sztuczną inteligencję i walkę radioelektroniczną. Ale też mobilność wojskową; walkę w terenie; transport morski; walkę powietrzną; medycynę (w tym środki przeciwdziałania). To również technologie zawarte w produktach związanych z obronnością lub technologie niezbędne do opracowywania i wytwarzania takich produktów.
Oczywiście nasze konkursy ogłaszamy, bazując również na pewnych wytycznych, które w przypadku programu STEP ustaliliśmy z Departamentem Innowacji Ministerstwa Obrony Narodowej. Wskazaliśmy te obszary, które – oprócz tych obecnych w dyrektywie europejskiej – są także mocno kluczowe z punktu widzenia Polski, rozwoju, obronności i bezpieczeństwa.
Jakich projektów oczekujecie, jeżeli chodzi o ścieżkę obronną dotyczącą STEP?
Przede wszystkim zależy nam na tym, żeby środki przeznaczone na STEP Technologie obronne przełożyły się na rozwój konkretnych kompetencji i technologii, które mają znaczenie dla bezpieczeństwa państwa. Nie chodzi więc wyłącznie o sfinansowanie pojedynczych projektów badawczo-rozwojowych, ale o budowanie trwałego potencjału technologicznego i przemysłowego w UE, w tym przede wszystkim w Polsce.
Liczymy więc zarówno na rozwiązania, które mogą w przyszłości znaleźć praktyczne zastosowanie w systemie bezpieczeństwa i obronności, jak i na technologie oraz kompetencje, które będą podstawą kolejnych prac badawczo-rozwojowych, wdrożeń i produkcji. Szczególnie istotne jest dla nas opracowanie rozwiązań, które będzie można dalej doskonalić i skalować, a także ograniczanie zależności od zagranicznych technologii i krytycznych elementów łańcuchów dostaw.
Na jakiej wielkości wsparcie mogą liczyć te projekty?
Poziom dofinansowania jest naprawdę wysoki. To ważne – mówimy o kwocie dofinansowania, a nie o kwocie wartości projektów. A ta wartość dofinansowania wynosi do 140 mln zł. To już jest poważny zastrzyk pieniędzy. Przypominam, że w historii Narodowego Centrum Badań i Rozwoju sfinansowaliśmy ponad 200 projektów z obszaru bezpieczeństwa i obronności za około 3,5 mld zł. To są projekty i rozwiązania, które przeszły już z fazy badawczo-rozwojowej do fazy realizacyjnej i są dzisiaj finansowane na przykład w ramach programu SAFE. Czyli program zakupowy pozwala nam zrealizować te rozwiązania, zamówić je w polskim przemyśle, gdzie wcześniej Narodowe Centrum Badań i Rozwoju sfinansowało część badawczo-rozwojową.
Jakie są ramy czasowe programu STEP w części dotyczącej obronności?
Konkurs planujemy ogłosić w czwartym kwartale 2026 roku, czyli na przełomie października i listopada. W okresie dwóch-trzech miesięcy chcemy zrealizować nabór na pomysły. Standardowym okresem realizacji projektów jest 36 miesięcy. Oczywiście zawsze zostawiamy sobie bufor, zwłaszcza w przypadku projektów badawczo-rozwojowych. Z nimi jest związane pewne ryzyko wykonawcze. W związku z tym okres realizacji może się wydłużyć, pewnie będziemy pozwalali na poślizg do 12 miesięcy. Rzecz dla nas najważniejsza: musimy te projekty w fazie realizacyjnej zakończyć do roku 2030, bo takie mamy finansowanie w ramach Funduszy Europejskich.
Jakie są sygnały dotyczące zainteresowania STEP dla obronności?
Przemysł obronny jest mocno zaangażowany w program SAFE. Ale przypominam, że jest to efekt części badawczo-rozwojowej, która została zrealizowana – i dzisiaj jest to już faza produkcji, faza wdrażania do sił zbrojnych. Ale wiemy, że jest poważne zainteresowanie ze strony biznesu właśnie tą fazą wcześniejszą, rozwojową, z udziałem polskich podmiotów naukowych.
Liczę na to, że liczba projektów w programie STEP zamknie się pomiędzy 500 a 1 tys. Jest to prawdopodobne, gdyż widzimy chociażby na MSPO, jak potężne jest zainteresowanie branżą obronności i bezpieczeństwa. A te środki to faza wstępna, tak żeby wypracować technologie, które widzimy w Kielcach. I tę fazę B+R sfinansuje Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.
MATERIAŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z NCBR
