Materiał powstał we współpracy z NCBR

Podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Polska Grupa Zbrojeniowa zorganizowały konferencję inaugurującą program STEP dla obronności. Poinformowano na niej, że jesienią NCBR ogłosi nabory do projektów na rozwój technologii krytycznych.

Program ma finansować prace, które nie zatrzymają się na etapie badań lub demonstratorów, lecz będą miały szansę przejść do fazy wdrożeń i produkcji. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek oraz wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk.

STEP i rola NCBR

Program STEP, czyli Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy, jest realizowany w Polsce w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Obronność to czwarty – po biotechnologii, cyfryzacji i ekoinnowacjach – obszar wsparcia. Minister Kulasek nazwał STEP skutecznym narzędziem reagowania na gwałtownie zmieniający się świat.

– Bardzo się cieszymy, że obronność i bezpieczeństwo to jeden z naszych filarów. Na lata 2025–2030 mamy ich cztery – powiedział prof. Jerzy Małachowski, dyrektor NCBR.

Mówiąc o programie STEP, szef Centrum podkreślał, że rola NCBR nie kończy się na finansowaniu badań.

– Możemy te innowacyjne rozwiązania sfinansować i doprowadzić do fazy, w której powstają już zamówienia, a także do komercjalizacji. Dzięki temu polska nauka służy wzmacnianiu odporności państwa i budowaniu naszej niezależności technologicznej – wyjaśnił.

– Nauka staje się dziś jednym z najważniejszych filarów bezpieczeństwa państwa. To dzięki niej powstają zaawansowane technologie i innowacyjne rozwiązania, które zwiększają odporność kraju i pozwalają skutecznie odpowiadać na szybko zmieniające się zagrożenia. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera program STEP, który łączy potencjał świata nauki i biznesu, tworząc warunki do rozwoju oraz wdrażania technologii krytycznych dla bezpieczeństwa, konkurencyjności i przyszłości Polski – mówił z kolei dr inż. Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego.

Ponad 200 projektów dla obronności

NCBR wspiera sektor obronny od lat. Dotąd sfinansowało ponad 200 przedsięwzięć, przeznaczając na nie blisko 3,5 mld zł. Realizowały je m.in. przedsiębiorstwa, instytuty naukowe, politechniki i inne uczelnie. Jako przykłady rozwiązań opracowanych przy współfinansowaniu NCBR dyrektor podał bojowy wóz piechoty Borsuk, karabinek Grot oraz wielolufowy karabin maszynowy (WLKM), nazywany „potworem z Tarnowa”.

Prof. Małachowski przypomniał też, w jakich obszarach NCBR już finansuje projekty: to sztuczna inteligencja, zaawansowana sensoryka, cyberbezpieczeństwo i systemy rakietowe. – Polska rozwija się także w kosmosie. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju finansuje projekty, które dotyczą technologii satelitarnych – mówił dyrektor NCBR.

Wiele z tych technologii ma podwójne zastosowanie, na co zwracał uwagę minister Kulasek. Sam postawił pytanie, czy przekierowanie tak dużych środków na obronność nie odbędzie się kosztem innych gałęzi gospodarki.

– Odpowiedź nie jest oczywista, ale wszyscy widzimy, że innowacje związane z obronnością mogą służyć także do celów cywilnych i ten kierunek należy wspierać – podkreślał prof. Małachowski.

Miliard na innowacje i „wielka triada”

Wiceminister Tomczyk mówił o przełomie w finansowaniu innowacji wojskowych. – Pierwszy raz w historii Unia Europejska przeznacza setki milionów złotych na innowacje w zakresie obronności – powiedział.

Przypomniał, że dotąd takie projekty finansowało przede wszystkim samo MON. – Mamy nawet miliard złotych na innowacje w Wojsku Polskim. I to jest naprawdę przełom – dodał.

Zastrzegł zarazem, że nie chodzi o rozdrabnianie środków. – Mówimy o wielkim finansowaniu projektów, które mają zakończyć się produktem, żeby Polska posiadała zdolności strategiczne – podkreślał. STEP umieścił w szerszym systemie finansowania obronności. – Mamy taką wielką triadę. Mamy program SAFE, mamy Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności i mamy program STEP – wyliczał.

Dwie ścieżki programu

Nabory zostaną podzielone na dwie ścieżki. W ścieżce A NCBR będzie premiować technologie innowacyjne lub przełomowe, które dadzą nowe lub znacząco ulepszone zdolności operacyjne i trwale wzmocnią krajową bazę technologiczną. Ścieżka B ma służyć ograniczaniu zależności Polski i UE od dostaw, technologii i know-how z państw trzecich. Maksymalne dofinansowanie jednego projektu wyniesie 140 mln zł.

Konkursy ruszą, gdy Komisja Europejska zatwierdzi zmiany w programie FENG. Do tego czasu firmy, które zastanawiają się, czy ich pomysł wpisuje się w założenia STEP, mogą poprosić ekspertów NCBR o wstępną opinię. Wystarczy wypełnić krótki formularz na stronie Centrum. Opinia ma charakter pomocniczy i nie przesądza o kwalifikowalności projektu.

Materiał powstał we współpracy z NCBR