Program brytyjskiego wozu bojowego Ajax. „Wadliwy od zarania"

Brytyjski urząd kontroli National Audit Office opublikował raport odnośnie przebiegu programu Ajax, czyli wdrażania w British Army nowej generacji „cyfrowych" bojowych wozów rozpoznawczych i pojazdów towarzyszących, produkowanych przez General Dynamics Land Systems UK na bazie bojowych wozów piechoty ASCOD 2. Raport nazwał realizację programu „wadliwą od zarania".

Publikacja: 15.03.2022 13:24

Bojowy wóz rozpoznawczy Ajax dobrze wypada na fotografiach, ale NAO w swoim raporcie określiło reali

Bojowy wóz rozpoznawczy Ajax dobrze wypada na fotografiach, ale NAO w swoim raporcie określiło realizację programu jako „flawed from the start" (wadliwa od zarania).

Foto: MoD

Wnioski z raportu National Audit Office (NAO) są przytłaczające. Do grudnia 2021 r. brytyjski resort obrony wydał na program Ajax 3,167 mld funtów (z łącznie zaplanowanych 5,522 mld – są to koszty rozwoju i zakupu wozów). Za te pieniądze otrzymał dotąd tylko 26 wozów z 589 zmówionych. Do czterech lat wzrósł przewidywany czas potrzebny na wdrożenie wozów do służby (liczony od czerwca 2021 r., kiedy nie dotrzymano poprzedniego terminarza). Jeżeli chodzi o działania producenta/dostawcy, czyli General Dynamics Land Systems UK (GDLS-UK), to ten dotąd „zmontował" 324 „kadłuby" (czytaj pojazdy), z których 143 przeszło badania fabryczne. Poza tym GDLS dostarczył 21 kompletów wyposażenia szkoleniowego. Czas od etapu projektowego do produkcyjnego wynosi obecnie siedem lat i dziewięć miesięcy. Tym samym wydłużył się z trzech lat i czterech miesięcy w 2014 r. W 2019 r. program dostaw był opóźniony o rok, a nawis niedostarczonych wg harmonogramu wozów wynosił 61 sztuk.

Raport wskazuje wyzwania, jakie stoją przed programem:

• Ajaxy trapi 27 ograniczeń eksploatacyjnych, z czego 22 dotyczą bezpieczeństwa użytkowania, a 11 stanowi przeszkodę w osiągnięciu wstępnej gotowości operacyjnej (IOC) – stan na wrzesień 2021 r.;

• Ministerstwo Obrony Zjednoczonego Królestwa zakłada, że pod koniec 2022 r. będzie już znało przyczynę wszystkich kłopotów związanych z nadmierną wibracją i hałasem wewnątrz kadłuba, a w rezultacie będzie też wiedziało, jak się tych bolączek pozbyć;

• obecnie nie można określić terminu osiągnięcia wstępnej gotowości operacyjnej (tzw. IOC) Ajaxa;

• wstępne szacunki Ministerstwa Obrony mówiły o 10 mld funtów kosztów programu, jednak koszty eksploatacji w całym cyklu życia Ajaxów nie są jeszcze dokładnie policzone.

Pomijając problemy wynikające z błędnego planowania, niedostatecznego nadzoru urzędniczego itp., największym problemem Ajaxów pozostają nierozwiązane wady techniczne. NAO stwierdza, że resort obrony wiedział o kłopotach z wibracjami i hałasem wewnątrz podczas jazdy, jeszcze zanim zaczęli zgłaszać je żołnierze. Państwowy brytyjski ośrodek badawczy Defence Science and Technology Laboratory (DSTL) ostrzegał przed nimi jeszcze w 2014 r., ale zostały one zignorowane przez British Army i urząd Defence Equipment & Support (DE&S). Wojskowe zespoły testujące Ajaxy zaczęły zgłaszać nasilające się kontuzje załóg dopiero od lipca 2020 r., a pierwsze raporty o nadmiernych wibracjach kadłuba żołnierze testujący Ajaxy sporządzili dopiero pod koniec 2019 r. Na domiar złego w sierpniu 2020 r. British Army i DE&S podpisały dokumenty przedłożone przez GDLS-UK, że Ajaxy, mimo pewnych ograniczeń, mogą być odebrane i skierowane do zadań szkoleniowych. Minister ds. zakupów uzbrojenia dowiedział się o kłopotach z wibracjami dopiero w listopadzie 2020 r., już po tym, gdy zapewnił Komisję Obrony Izby Gmin (House of Commons Defence Committee), że program Ajax przebiega prawidłowo. W kwartalnym sprawozdaniu z postępów programu Ajax pierwsza wzmianka o wibracjach została opublikowana dopiero w marcu 2021 r.

W międzyczasie GDLS-UK poddał w wątpliwość dotychczasowe wyniki wojskowych badań pojazdów, przekonując, że – mówiąc ogólnie – wyrób odpowiada warunkom zamówienia. Wewnątrz jest głośno, bo załogi testujące Ajaxy używały złych ochronników słuchu (faktycznie, z nimi też był oddzielny problem), a jeśli chodzi o wibracje kadłubów, to GDLS-UK już określił możliwe zmiany w konstrukcji, aby obniżyć poziom wibracji. Zakres i skuteczność tych zmian nie zostały dotąd ani zatwierdzone, ani przebadane przez British Army. I tak na linii producent–odbiorca pozostaje pewien protokół rozbieżności. DSTL łącznie wskazało 136 „zastrzeżeń" do konstrukcji Ajaxów (11 z tych zastrzeżeń dotyczy wibracji), jednak GDLS-UK poinformował NAO, że nie zna treści tych zastrzeżeń.

Koniec końców obecnie program Ajax notuje roczne opóźnienie, w ub.r. przerwano testowanie Ajaxów z udziałem załóg, a problem z wibracjami pozostaje nierozwiązany. GDLS-UK produkuje Ajaxy na własny koszt, gdyż w 2021 r. Ministerstwo Obrony Zjednoczonego Królestwa wstrzymało przelewy – zaległości z tego powodu na koniec grudnia 2021 r. wyniosły 1,1 mld funtów. Zamawiający i producent pozostają z tego powodu w sporze. British Army stwierdziło, że bez usunięcia problemu wibracji i hałasu nie może być mowy o wyznaczeniu dat osiągnięcia wstępnej oraz pełnej gotowości operacyjnej Ajaxów. W rezultacie z punktu widzenia British Army niemożliwe będzie osiągnięcie zaplanowanej na 2025 r. nowej struktury organizacyjnej, ani stworzenie w 2030 r. wzajemnie kompatybilnych (pod względem współdziałania w ramach jednego systemu C4ISR) oddziałów wyposażonych w Ajaxy, bojowe wozy piechoty Warrior i zmodernizowane czołgi Challenger 3. NAO wskazuje, że bwp Warrior będą musiały pozostać w linii dłużej niż planowano, co będzie wiązało się z koniecznością ich modyfikacji albo modernizacji. Fundusze na to British Army będzie musiała wygospodarować z puli dotąd zaplanowanej na modernizację czołgów Challenger 2.

Modernizacja Sił Zbrojnych
Borsuk zatwierdzony. MON podpisał umowę na nowe bwp dla wojska
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Modernizacja Sił Zbrojnych
Jednak nie koreański? Ciężkiego bwp zbudujemy sami
Biznes
Pancerny drapieżnik z epoki cyfrowej. Borsuki dokonają rewolucji w polskiej armii
Przemysł Obronny
Miliardy dla polskiej zbrojeniówki. Huta Stalowa Wola zwiększa moce produkcyjne
Modernizacja Sił Zbrojnych
Nowe Groty i karabiny wyborowe dla Wojska Polskiego