10 listopada wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz rozmawiał w Waszyngtonie z sekretarzem obrony USA Pete’em Hegsethem. Po spotkaniu poinformował, że jednym z tematów była sprzedaż Polsce pocisków manewrujących Tomahawk oraz wyrzutni do nich. Polska złożyła zapytanie w tej sprawie kilka miesięcy wcześniej, a według ministra Pentagon wydał pozytywną rekomendację. Ostatnie słowo należy jednak do Kongresu. Wiceminister obrony Paweł Bejda ocenił w rozmowie z TVP Info, że Kongres może podjąć decyzję w tej sprawie na początku 2027 r. MON nie ujawniło liczby pocisków, o których zakup się stara, ich wersji ani wartości zamówienia.
Zgoda Kongresu USA to element procedury Foreign Military Sales (FMS), czyli rządowej sprzedaży uzbrojenia. Departament Stanu najpierw nieformalnie konsultuje transakcję z komisjami spraw zagranicznych obu izb. Potem Agencja Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa i Obrony (DSCA) formalnie notyfikuje ją Kongresowi, który w przypadku państw NATO ma 15 dni na zablokowanie sprzedaży wspólną rezolucją obydwu izb, czyli Izby Reprezentantów i Senatu. Brak sprzeciwu oznacza zgodę na sprzedaż danej kategorii uzbrojenia. Taka decyzja to dopiero przepustka do negocjacji umowy, a od jej podpisania do pierwszych dostaw mijają zwykle lata. Ile konkretnie, zależy od typu uzbrojenia, którego umowa dotyczy.
Tomahawk Block IV i Block V. Jaką broń chce kupić Polska
Tomahawka produkuje firma Raytheon, wchodząca w skład koncernu RTX. Wersja Block IV, nazywana Tactical Tomahawk, weszła do służby w 2004 r. Dwukierunkowe łącze satelitarne pozwala operatorowi wskazać pociskowi nowy cel w trakcie lotu. Głowica bojowa należy do klasy 1000 funtów, czyli waży ok. 450 kg. Od marca 2021 r. US Navy odbiera wersję Block V z unowocześnioną nawigacją i łącznością, a starsze pociski przechodzą przebudowę do tego standardu. Na jej bazie powstają przeciwokrętowa odmiana Block Va oraz Block Vb z głowicą JMEWS do niszczenia celów umocnionych.
Pocisk leci z prędkością poddźwiękową, tuż nad terenem, a jego zasięg US Navy określa na ponad 1600 km. Bojowy debiut zaliczył w 1991 r. podczas operacji Pustynna Burza. Prawdziwym sprawdzianem okazała się dopiero wojna z Iranem, która wybuchła w lutym 2026 r. Według dziennika „Washington Post” US Navy zużyła ponad 850 takich pocisków tylko w pierwszym miesiącu walk. To ponad jedna czwarta przedwojennego zapasu, szacowanego na około 3100 sztuk (dane: Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych CSIS w Waszyngtonie).
Podobnie jak ma to miejsce w przypadku pocisków do systemów Patriot, THAAD i innych, Amerykanie starają się teraz rozkręcić produkcję także Tomahawków. 17 sierpnia 2026 r. marynarka wojenna USA zawarła z Raytheonem siedmioletni kontrakt wart 22,9 mld dolarów, który ma podnieść ich produkcję do ponad 1000 pocisków rocznie. Z kolei budżet US Navy na 2027 r. przewiduje 3 mld dolarów na zakup 785 nowych pocisków. Zapotrzebowanie samych Amerykanów na Tomahawki to jednak nie wszystko. W kolejce po te pociski stoją już Japonia, Australia, Holandia i Niemcy. Polska, nawet po podpisaniu umowy, trafi więc na długą listę odbiorców. Tymczasem większość mocy produkcyjnych w najbliższych latach i tak zajmą zamówienia amerykańskie.
Czytaj więcej
O 616 pocisków zmniejszy się, w ciągu najbliższych trzech lat, pojemność wyrzutni Tomahawków na amerykańskich okrętach podwodnych. Straty te zostan...
Kupując Tomahawki, nie kupuje się zresztą samych pocisków, lecz znacznie szerszy pakiet. W skład systemu uzbrojenia Tomahawk wchodzą pocisk, taktyczny system kierowania uzbrojeniem TTWCS (Tactical Tomahawk Weapon Control System) oraz ośrodek planowania misji, który wyznacza trasy przelotu pocisku manewrującego. Dotychczasowe pakiety eksportowe obejmowały też systemy łączności, szkolenia i pakiety logistyczne. I tak np. zgoda dla Holendrów z kwietnia 2025 r. objęła 163 pociski Block V, 12 Block IV i do dziesięciu systemów TTWCS. Rząd w Hadze zadeklarował, że jego marynarka będzie używać pocisków samodzielnie, bez potrzeby uzyskiwania zgody Waszyngtonu na każde odpalenie. Zakres takiej swobody Polska będzie musiała wynegocjować samodzielnie.
Klub użytkowników Tomahawków stopniowo się poszerza. Od lat korzysta z nich Wielka Brytania. Zgody na zakup otrzymały Australia (do 220 pocisków), Japonia (do 400) i wspomniana Holandia (do 175). Do tego grona chciałyby też dołączyć Niemcy. 7 lipca 2026 r. ministrowie obrony Niemiec i USA, Boris Pistorius i Pete Hegseth, podpisali list intencyjny w sprawie Tomahawków i lądowych wyrzutni Typhon.
Lądowy Tomahawk dla brygad rakiet. Wzrost zasięgu z 300 do 1600 km
Wicepremier Kosiniak-Kamysz mówił o pociskach kupowanych wraz z wyrzutniami, co każe patrzeć przede wszystkim w stronę wojsk lądowych. Program Rozwoju Sił Zbrojnych RP do 2039 r. zakłada, że Wojsko Polskie zyska zdolność precyzyjnego rażenia celów w głębi terytorium przeciwnika. To element przyjętej w strategii koncepcji odstraszania „przez groźbę odwetu” (ang. deterrence by punishment). Agresor ma wiedzieć, że atak ściągnie na niego dotkliwą odpowiedź. Na razie jednak Polska ma w tej dziedzinie dość skromne możliwości. Dziś artyleria rakietowa razi cele odległe o maksymalnie 300 km, a samoloty z pociskami JASSM-ER o ok. 1000 km. Tomahawk przesunąłby tę granicę do ok. 1600 km i po raz pierwszy dałby wojskom lądowym środek rażenia pozwalający realnie uderzać głęboko w terytorium potencjalnego przeciwnika. Jedynie jako przykład warto przypomnieć, że odległość z Torunia do Moskwy to ok. 1260 km.
Zgodnie z polskimi założeniami, uderzenia w głąb ugrupowania przeciwnika oraz głęboko na jego zapleczu mają prowadzić brygady rakiet, wyłączone ze struktur dywizji i podporządkowane bezpośrednio Dowództwu Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych. Polska formuje dwie takie nowe jednostki.
1. Brygadę Rakiet, z garnizonami w Toruniu i Orzyszu, MON powołało decyzją z lipca 2023 r. Jej żołnierze obsługują amerykańskie wyrzutnie M142 HIMARS. Wojsko ma ich zaledwie 20, w tym dwie szkolne. Kupiło je w 2019 r. za 414 mln dolarów. Ostatnie dotarły do Polski w listopadzie 2024 r. Umowa ramowa z 2023 r. przewidywała 486 kolejnych wyrzutni w programie Homar-A, na podwoziach Jelcza. Na tym się jednak skończyło: dalszych zamówień do dziś nie złożono. Wyrzutnie odpalają kierowane pociski rakietowe GMLRS o zasięgu ok. 80 km i taktyczne pociski balistyczne ATACMS o zasięgu ok. 300 km. Skromnie wygląda też zapas amunicji: razem z wyrzutniami Polska kupiła tylko 270 GMLRS i 30 ATACMS.
Docelowo brygada ma liczyć cztery dywizjony rakiet po 18 wyrzutni, podzielone na baterie po sześć wyrzutni, a do tego dywizjon dowodzenia i batalion logistyczny. Łącznie ma w niej służyć ponad 2 tys. żołnierzy.
2. Brygada Rakiet powstaje w Łowiczu i Gostyninie. Kosiniak-Kamysz zdecydował o jej utworzeniu w marcu 2026 r., a formowanie ruszyło 27 września. Jej uzbrojeniem będą spolonizowane wyrzutnie Homar-K, oparte na koreańskim systemie K239 Chunmoo. Polska zamówiła 290 wyrzutni Homar-K: 218 w 2022 r. i 72 w 2024 r. Z wyrzutni odpalane są kierowane pociski rakietowe CGR-080 kalibru 239 mm o zasięgu ok. 80 km oraz taktyczne pociski balistyczne CTM-290 kalibru 600 mm, wywodzące się z koreańskiego KTSSM-II o zasięgu do 290 km.
Z dostępnych informacji wynika, że Seul zgodził się podnieść eksportowy limit zasięgu koreańskich pocisków z 300 do 500 km, więc zasięg brygad może w przyszłości wzrosnąć także bez Tomahawka.
Lądowy Tomahawk wymaga osobnej, przeznaczonej do niego wyrzutni. Amerykańska armia używa systemu Typhon koncernu Lockheed Martin. Bateria ma cztery wyrzutnie Mk 70 na naczepach, a każda mieści cztery komory startowe zaadaptowane z okrętowej wyrzutni pionowego startu Mk 41. Właśnie zestaw Typhon i Tomahawk zamierzają kupić Niemcy. Jeśli Polska pyta o pociski wraz z wyrzutniami, to najpewniej w takiej właśnie konfiguracji. Najbardziej zaś naturalnym odbiorcą takiego pakietu byłyby formowane właśnie brygady rakiet.
Fregaty Miecznik i podwodna Orka. Gdzie Tomahawk mógłby trafić w marynarce
Tomahawk świetnie sprawdziłby się jako broń dalekiego zasięgu także we flocie, choć wicepremier o takich planach nie wspominał. Nie oznacza to jednak, że polska marynarka nie mogłaby w przyszłości zostać dozbrojona w te pociski. W tym przypadku można rozważać dwie platformy: nowe okręty podwodne programu Orka oraz nowe fregaty programu Miecznik.
W przypadku okrętów podwodnych jest to jednak mało prawdopodobne. 29 czerwca 2026 r. Agencja Uzbrojenia podpisała w Gdyni ze szwedzkim koncernem Saab umowę na trzy okręty A26. Pierwszy ma trafić do Marynarki Wojennej w 2031 r., ostatni w 2038 r. Pakiet uzbrojenia obejmuje torpedy kalibru 400 i 533 mm. Bez pocisków manewrujących, mimo że te były planowane w momencie ogłaszania programu. 25 lutego 2026 r. kontradmirał Włodzimierz Kułagin mówił w Sejmie, że pociski manewrujące „w tej chwili nie są brane pod uwagę”. Producent przewidział jednak miejsce na ich późniejszą zabudowę.
Czytaj więcej
Za nami chrzest ORP Wicher, pierwszej z trzech fregat programu Miecznik. I chociaż do końca budowy okrętu jeszcze daleko, to i tak jest to najważni...
Tomahawk w wersji startującej z wyrzutni torpedowej (TTL, Torpedo Tube Launch) nie jest już produkowany. Wiemy to, ponieważ Holandia chciała go dla swoich nowych okrętów podwodnych, także nazwanych Orka. W czerwcu 2025 r. holenderski resort obrony poinformował jednak parlament, że wznowienie produkcji wymagałoby uruchomienia nowej linii w USA. Bez partnerów gotowych dzielić koszty Haga uznała ryzyko finansowe za nie do przyjęcia. Pozostaje zatem wyłącznie start z wyrzutni pionowych. Saab pokazał w 2017 r. koncepcję A26 z dodatkową sekcją kadłuba na 18 Tomahawków, lecz był to model targowy. Polskie zamówienie takiej sekcji nie obejmuje. Z kolei europejskie alternatywy z możliwością odpalania z wyrzutni torped (TT) mają mniejszy zasięg: francuski morski pocisk manewrujący MdCN doleci na ok. 1000 km, a rozwijany norweski JSM w wersji do startu spod wody na ok. 560 km.
Znacznie bliżej Tomahawka są fregaty programu Miecznik. Polska Grupa Zbrojeniowa kupiła od Lockheed Martin dla trzech okrętów 12 wyrzutni Mk 41 w wersji Baseline VII Strike Length, po cztery ośmiokomorowe moduły na fregatę. US Navy odpala Tomahawki właśnie z tej odmiany wyrzutni. Na polskich okrętach komory mają mieścić przeciwlotnicze pociski CAMM, pakowane po cztery. Integracja Tomahawka wymagałaby dodania systemu TTWCS i zmian w okrętowym systemie walki. Mimo to fregaty mają szansę zostać pierwszym polskim okrętowym nosicielem tej broni.
Tak czy inaczej, nawet na lądowe Tomahawki Polska jeszcze poczeka. Co nie zmienia faktu, że takie systemy są Polsce niezbędne, jeśli chcemy dysponować realnym systemem odstraszania.
