GJ-11 jest chińskim bezzałogowym samolotem bojowym o obniżonej wykrywalności, przeznaczonym m.in. do uderzeń i obezwładniania obrony przeciwlotniczej (OPL). Chińskie lotnictwo ogłosiło jego wejście do służby, pokazało współdziałanie z samolotami załogowymi i poinformowało o udanej próbie użycia uzbrojenia. Jego morski brat, GJ-21, ma realizować podobne zadania z pokładów chińskich okrętów. Według oficjalnego komunikatu wykonał już pierwszy start i lądowanie na pokładzie Syczuana, uniwersalnego okrętu desantowego typu 076. Skala wdrożenia, osiągi i poziom autonomii obu konstrukcji pozostają jednak tajemnicą.
Dron GJ-11: droga od demonstratora Sharp Sword do służby
Dron GJ-11 wywodzi się z programu demonstratora technologii Sharp Sword (Ostry Miecz). Analitycy wiążą jego rozwój z Hongdu Aviation Industry Group, należącą do koncernu AVIC. Mocno dopracowaną wersję Pekin pokazał światu 1 października 2019 r. podczas defilady w stolicy z okazji 70-lecia ChRL. Dwa lata później AVIC zaprezentował model ujawniający rozmieszczenie dwóch wewnętrznych komór uzbrojenia. Dziś maszyna nosi imię Siuanlung, czyli „Tajemniczy Smok”.
Czytaj więcej
Od pewnego czasu regularnie powraca temat amerykańskich F-35, które mają trafiać do odbiorców bez radarów, czyli wyposażenia kluczowego dla ich zdo...
Według Janes, wydawcy specjalistycznych analiz wojskowych, chińskie siły powietrzne ogłosiły wejście GJ-11 do służby w listopadzie 2025 r. W tym samym miesiącu lotnictwo opublikowało nagranie jego lotu razem z myśliwcem piątej generacji J-20 i samolotem walki elektronicznej J-16D. Zdjęcia satelitarne analizowane przez The War Zone, amerykański serwis poświęcony tematyce wojskowej, już wcześniej odsłaniały intensywne próby w ośrodku Malan w Sinciangu. Między sierpniem a wrześniem 2025 r. trzy maszyny pojawiły się także w Szigace w Tybecie, co wskazywało na rozszerzenie prób o działania z wysuniętej bazy.
Nową porcję informacji przyniósł dopiero materiał chińskiej telewizji państwowej CCTV z 9 listopada 2026 r. Nagranie zawierało zbliżenia podwozia, wlotu powietrza, wylotu silnika, instalacji pod nosem maszyny i drzwi komór uzbrojenia. Kamera zajrzała też do stanowisk operatorów i pokazała, jak planują misję prowadzoną wspólnie z samolotami załogowymi.
Jak chiński GJ-11 ma przełamywać obronę przeciwlotniczą
GJ-11 ma układ bezogonowego latającego skrzydła, grzbietowy wlot powietrza i spłaszczony wylot silnika osłonięty tylną częścią płatowca. Wszystko po to, by ograniczyć sygnaturę radarową i cieplną. Uzbrojenie przenoszone wewnątrz pozwala zachować konfigurację o obniżonej wykrywalności podczas dolotu do celu. Pod nosem widoczna jest przeszklona osłona, którą analitycy identyfikują jako prawdopodobną głowicę elektrooptyczno-podczerwoną. Jej możliwości nie są znane.
CCTV wymieniła wśród zadań samolotu uderzenia oraz obezwładnianie obrony przeciwlotniczej, określane w terminologii NATO skrótem SEAD (od ang. Suppression of Enemy Air Defenses). Komory mają mieścić różne środki rażenia celów naziemnych i nawodnych. Chińska telewizja nie podała ich typów, liczby ani maksymalnego udźwigu. Przy zwalczaniu OPL równie ważne jest to, jakimi czujnikami samolot wykrywa cele i jak przekazuje dane o nich. Na ten temat nie dowiedzieliśmy się praktycznie nic.
Chińska telewizja poinformowała o trafieniu celu podczas próby z ostrym uzbrojeniem. Operatorka Szy Siaożan opowiadała przed kamerą, że cel początkowo skryły chmury. Przy kolejnym okrążeniu ona i druga operatorka zidentyfikowały go i użyły uzbrojenia. W opisanej próbie decyzję o użyciu uzbrojenia podejmował człowiek. Dlatego pytanie o to, jak daleko sięga samodzielność maszyny, pozostaje w takim przypadku otwarte.
Współdziałanie GJ-11 z samolotami J-20 i J-16D pozwalałoby na rozdzielenie między kilka platform takich zadań, jak rozpoznanie, przenoszenie uzbrojenia i wykonywanie szczególnie ryzykownych zadań. Bezzałogowiec mógłby pełnić rolę wysuniętego zwiadowcy albo zapuszczać się tam, gdzie obrona przeciwnika jest najgęstsza. Obecność J-16D wskazuje na znaczenie walki elektronicznej w takim układzie. A także na to, że nowe drony mogą wymagać w tym zakresie wsparcia ze strony wyspecjalizowanych platform.
Analitycy The War Zone wskazują dwumiejscowy samolot J-20S jako potencjalną platformę kierowania bezzałogowcami. W takiej konfiguracji drugi członek załogi samolotu mógłby zajmować się ich zadaniowaniem.
GJ-21 na pokładzie okrętu desantowego typu 076
Morska odmiana drona oznaczona jako GJ-21 przenosi te same zdolności, którymi charakteryzuje się GJ-11, na pokłady chińskich okrętów. Agencja Sinhua, powołując się na marynarkę wojenną ChRL, informowała 30 października 2026 r. o pierwszym udanym starcie i lądowaniu tego drona na pokładzie Syczuana.
Syczuan, pierwszy chiński uniwersalny okręt desantowy typu 076, zwodowano 27 grudnia 2024 r. Próby morskie jednostka rozpoczęła w listopadzie 2025 r. i dotychczas ich nie zakończono. To jednostka pod wieloma względami dość oryginalna, łącząca w sobie cechy okrętu desantowego-doku i małego lotniskowca. Okręt ma np. na wzór lotniskowców katapultę elektromagnetyczną, aerofiniszer oraz system automatycznego naprowadzania do lądowania. Jego grupa lotnicza ma obejmować stałopłatowe bezzałogowce i śmigłowce. Szacunki analityków mówią, że może to być łącznie około 30 maszyn obydwu tych kategorii.
Czytaj więcej
Polska stara się o pociski manewrujące Tomahawk o zasięgu ponad 1600 km. Pentagon wydał pozytywną rekomendację, ostateczna decyzja należy jednak do...
Zważywszy na zadania oraz charakter GJ-21, wyposażenie okrętu desantowego w ten typ dronów może znacząco rozszerzyć możliwości rozpoznania i rażenia celów podczas działań desantowych oraz operacji zespołów floty. Ujawnione próby wskazują zaś, że Chiny budują taką zdolność wokół swojej floty desantowej wyjątkowo konsekwentnie.
Tajwan i Himalaje: dwa kierunki uderzeń dla chińskich dronów stealth
Rozbudowa zdolności bojowych chińskiej floty desantowej nasuwa nieodparte skojarzenie z potencjalnym konfliktem o Tajwan. Chińskie komunikaty o GJ-21 z oczywistych powodów o tym nie wspominają. Marynarka pisze jedynie o zdolności do operowania stałopłatowymi bezzałogowcami stealth z dużych morskich platform bojowych. Jednak zachodni analitycy, a nawet chińska prasa wojskowa, wiążą ten program wprost z potencjalnym konfliktem o „zbuntowaną” zdaniem Pekinu wyspę. Serwis The Aviationist, specjalizujący się w lotnictwie wojskowym, ocenił, że GJ-21 ma zapewnić okrętom typu 076 własne zdolności rozpoznawczo-uderzeniowe na wypadek desantu na Tajwan. Hongkoński dziennik South China Morning Post odnotował z kolei, że chiński magazyn wojskowy przedstawił GJ-21 jako odpowiedź na roje bezzałogowych łodzi bojowych, które Tajpej mogłoby wysłać przez cieśninę przeciwko chińskiej flocie inwazyjnej wzorem Ukraińców.
W przypadku lądowego GJ-11 analitycy wskazują także inny kierunek, na którym mogą być wykorzystywane nowe drony. Wspomniane już wcześniej Szigace leży około 145 km na północny wschód od granicy z indyjskim stanem Sikkim. Jak przypomniał The War Zone, w tym rejonie dochodziło już do gwałtownych starć wojsk obu państw, a na lotnisku stale stacjonują drony rozpoznawcze wysokiego pułapu WZ-7, zbierające informacje wzdłuż granicy z Indiami. Baza leży na wysokości blisko 3800 m n.p.m., gdzie rozrzedzone powietrze odbiera silnikom część ciągu. Kilkutygodniowy pobyt w takich warunkach wskazuje, że GJ-11 może operować z wysokogórskiego lotniska na Wyżynie Tybetańskiej.
W mojej ocenie milczenie Pekinu w sprawie przeznaczenia obu konstrukcji ma swoją logikę. Chiny prężą muskuły, a odgadnięcie, do kogo kierują ten pokaz, zostawiają zagranicznym analitykom. Kierunki te są zresztą dość oczywiste. GJ-11 w Tybecie i GJ-21 na pokładzie Syczuana spinają dwa teatry działań, na których utrzymuje się stałe napięcie: himalajską granicę z Indiami i Cieśninę Tajwańską. Okręt desantowy z dronami nie przesądza przy tym o powodzeniu ewentualnej inwazji.
Amerykański sinolog Lyle Goldstein, dziś dyrektor programu azjatyckiego w think tanku Defense Priorities, w 2022 r. na łamach recenzowanego czasopisma Asian Security, analizując chińskie studia nad historycznymi operacjami desantowymi, wskazywał na znaczenie panowania w powietrzu, działań podwodnych, przygotowania rozpoznawczego i zaskoczenia. Wniosek, który nasuwa się po tej lekturze, można by sprowadzić do twierdzenia, że mimo rozbudowy floty desantowej Chiny mogłyby napotkać głębokie trudności przy jej użyciu przeciw Tajwanowi. Bezzałogowce stealth mogą te trudności zmniejszyć, ale ich nie usuną.
No i trzeba pamiętać, że w Tajpej i Nowym Delhi też nikt nie siedzi z założonymi rękami, w bezczynnym oczekiwaniu na to, co nowego tym razem wymyśli Pekin.
