Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN – kosmos w teorii i w obserwacjach

Obecny widok obserwatorium Cerro Armazones. Fot./materiały prasowe

Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN (CAMK PAN) jest wiodącym polskim instytutem naukowym 
prowadzącym badania w zakresie astronomii i astrofizyki.

Materiał powstał we współpracy 
z Centrum Astronomicznym im. M. Kopernika PAN

Działalność Centrum obejmuje nie tylko 
prace naukowe, ale także uczestnictwo w projektach instrumentalnych, których celem jest budowa 
instrumentów do obserwacji astronomicznych, zarówno naziemnych jak i kosmicznych (satelitarnych).

Pierwotną ideą stojącą za stworzeniem Zakładu Astronomii PAN (późniejszego CAMK PAN) w roku 1956 była budowa Centralnego Obserwatorium Astronomicznego w Polsce, wyposażonego w teleskop o średnicy 2 m. Te ambitne plany nie miały szans na realizację w tamtym czasie (lata 60-te), a zmodyfikowana koncepcja silnego ośrodka astronomicznego zakładała specjalizację w badaniach teoretycznych.

Astronomowie z CAMK PAN faktycznie szybko stali się rozpoznawalni w światowej społeczności astronomicznej, uzyskując szereg ważnych wyników w zakresie teorii ewolucji gwiazd, teorii dysków akrecyjnych, gęstej materii czy teorii pulsacji gwiazd.

Projekty instrumentalne musiały poczekać do pierwszych lat XXI wieku, kiedy to stało się realne, przede wszystkim finansowo, uczestnictwo w dużych międzynarodowych projektach aparaturowych. Pierwsze takie projekty to udział CAMK PAN w SALT (South African Large Telescope), później w misjach satelitarnych Herschel i Integral, gdzie CAMK PAN koordynował wkład Polski do tych instrumentów.

Kolejne kroki zostały wykonane już po roku 2010, kiedy to dzięki m.in. środkom europejskim możliwe było zbudowanie sieci niedużych robotycznych teleskopów SOLARIS (cztery teleskopy w Argentynie, Republice Południowej Afryki i Australii) oferujących możliwość praktycznie nieprzerwanych obserwacji zmiennych obiektów (gwiazdy zmienne, planety krążące wokół gwiazd). Z drugiej strony nadarzyła się okazja do zwiększenia kompetencji w zakresie technik satelitarnych, poprzez uczestnictwo w projekcie budowy dwóch małych satelitów do obserwacji jasnych gwiazd, w ramach międzynarodowego konsorcjum BRITE. Dzięki udziałowi w tym przedsięwzięciu w CAMK PAN powstała stacja łączności z satelitami.

Obecnie CAMK PAN prowadzi i uczestniczy w kilku dużych projektów instrumentalnych zarówno satelitarnych jak i naziemnych.

  •  UVSat – satelita do obserwacji w zakresie ultrafioletowym. Jest następcą satelitów BRITE. W realistycznym obecnie wariancie fotometrycznym, na pokładzie satelity o masie ok. 50 kg będą znajdowały się dwa teleskopy o średnicy ok. 10 cm, do obserwacji w zakresie optycznym i ultrafioletowym. Projekt realizowany w konsorcjum z m.in. Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz Creotech Instruments S.A. daje szansę na wejście na zdecydowanie wyższy poziom kompetencji w całościowej konstrukcji satelitów.
  •  ATHENA – satelitarne obserwatorium promieniowania rentgenowskiego klasy L (Large) budowane przez Europejską Agencję Kosmiczną, z planowanym wystrzeleniem ok. 2032 r. CAMK PAN koordynuje wykonanie elementów mechanicznych (drzwi do detektora, koło filtrów) oraz elektronicznych (moduły zasilające) wykonywanych przez CBK PAN oraz firmę Astronika.
  •  Obserwatorium Cerro Armazones, znajdujące się na terenie Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) w Chile, w bezpośrednim sąsiedztwie budowanego Europejskiego Ekstremalnie Dużego Teleskopu (E-ELT). Obecnie znajduje się tam 5 małych teleskopów, o średnicach od 20 cm do 80 cm, a CAMK PAN rozbudowuje to obserwatorium stawiając tam teleskop klasy 1.5 m oraz teleskop klasy 0.8 m z nowoczesnym oprzyrządowaniem.
  •  Narodowe Centrum Satelitarnej Komunikacji Kwantowej tworzone we współpracy z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika. Zakłada postawienie teleskopu klasy 1 m z niezwykle szybką kamerą sCMOS do śledzenia i charakteryzacji satelitów i śmieci kosmicznych, wraz z modułem do komunikacji wykorzystującym szyfrowanie kwantowe.
  •  CTA (ang. Cherenkov Telescope Array) – planowane obserwatorium wysokich energii, rejestrujące promieniowanie Czerenkowa od najbardziej energetycznych cząstek wpadających do ziemskiej atmosfery, następca działającego obecnie w Namibii obserwatorium H.E.S.S. (High Energy Stereoscopic System). Obserwatorium będzie zlokalizowane w dwóch miejscach na Ziemi: w Chile oraz na Wyspach Kanaryjskich. CAMK PAN jest członkiem konsorcjum polskich instytucji biorących udział w projekcie.

– Materiał powstał we współpracy 
z Centrum Astronomicznym im. M. Kopernika PAN

Mogą Ci się również spodobać

Autosany SanCity już w Wojsku Polskim

Polska Grupa Zbrojeniowa poinformowała, że 1. Regionalna Baza Logistyczna z Wałcza odebrała dwa niskopodłogowe ...

Luftwaffe kupuje nowe śmigłowce

Niemcy formalnie rozpoczęli postępowanie przetargowe STH (Schwere Transporthubschrauber), którego celem jest zakup nowych ciężkich ...

Zmodernizowane E-2D trafiają do służby

Northrop Grumman dostarczył do jednostki liniowej pierwszy egzemplarz pokładowego samolotu wczesnego ostrzegania i dowodzenia ...